Psychoterapia polega na regularnych spotkaniach z psychoterapeutą, których celem jest poprawa zdrowia psychicznego, funkcjonowania emocjonalnego oraz jakości życia.
Psychoterapia jest procesem, w którym pacjent ma możliwość uświadomić sobie, z czego wynikają aktualne kłopoty, dostrzec powtarzające się schematy oraz utrudniające życie przekonania i zastanowić się, czy chce je zmieniać. Jeśli zaś chce zmiany, ma możliwość pracować nad tym, aby je określić i wprowadzić w życie. Dzieje się to w bezpiecznej, poufnej przestrzeni, by osoba będąca w procesie psychoterapeutycznym mogła rozmawiać o swoich trudnościach, emocjach, relacjach i doświadczeniach. Terapeuta pomaga zrozumieć źródła problemów, uczy nowych sposobów radzenia sobie i wspiera proces zmiany.
Jest wiele podejść psychoterapeutycznych i metod pracy, jednakże badania wskazują, że ważnym czynnikiem leczącym w psychoterapii jest relacja z psychoterapeutą.
Psychodynamiczne
Poznawczo-behawioralne (CBT)
Humanistyczno-egzystencjalne
Systemowe
Gestalt
Podejście integracyjne / integratywne
Podejście integracyjne w psychoterapii to najbardziej elastyczny i spersonalizowany styl pracy — jakby terapeuta miał do dyspozycji cały zestaw narzędzi i wybierał te, które najlepiej pasują do konkretnego klienta i jego sytuacji. Nie trzyma się jednej szkoły, lecz łączy elementy różnych nurtów psychoterapeutycznych.
Podejście integracyjne / integratywne
Łączy elementy różnych podejść, dostosowując terapię do indywidualnych potrzeb pacjenta. Terapeuta nie trzyma się jednej szkoły, lecz łączy elementy różnych nurtów, takich jak poznawczo-behawioralny, psychodynamiczny, humanistyczny, systemowy, itd.
Coraz bardziej popularne w nowoczesnej psychoterapii.
1. Indywidualne dopasowanie
Terapia jest „szyta na miarę” — terapeuta analizuje potrzeby klienta i dobiera techniki, które będą najbardziej skuteczne.
Może to być np. praca nad przekonaniami (CBT), eksploracja relacji z dzieciństwa (psychodynamiczna), czy budowanie autentyczności (humanistyczna).
2. Elastyczność metod
Terapeuta nie ogranicza się do jednej teorii — może zmieniać podejście w zależności od etapu terapii, rodzaju trudności czy osobowości klienta.
3. Relacja terapeutyczna jako fundament
Bez względu na techniki, kluczowa jest bezpieczna, wspierająca relacja z terapeutą.
Podejście to czerpie z humanistycznych wartości: empatii, akceptacji, autentyczności.
4. Wielowymiarowe spojrzenie na problem
Uwzględnia nie tylko objawy, ale też kontekst społeczny, rodzinny, kulturowy i osobowościowy.
Może integrować pracę z ciałem, emocjami, myślami i relacjami.
Techniki poznawczo-behawioralne (CBT)
Techniki psychodynamiczne
Techniki humanistyczno-egzystencjalne
Techniki systemowe
Techniki prowokatywne
Techniki trzeciej fali CBT
Techniki kreatywne i ekspresyjne
Najczęściej stosowane techniki psychoterapeutyczne:
Rekonstrukcja poznawcza (zmiana negatywnych przekonań)
Ekspozycja (konfrontacja z lękiem)
Zadania domowe
Trening relaksacyjny (oddech, progresywna relaksacja)
Odgrywanie ról (ćwiczenie nowych zachowań)
Wolne skojarzenia
Analiza przeniesienia i przeciwprzeniesienia
Interpretacja snów
Praca z mechanizmami obronnymi
Eksploracja relacji z dzieciństwa
Dialog egzystencjalny (rozmowy o sensie, wartościach)
Empatyczne słuchanie
Praca z autentycznością
Technika pustego krzesła (Gestalt)
Focusing (świadomość doznań cielesnych)
Genogram (mapa relacji rodzinnych)
Pytania cyrkularne (pokazujące różne perspektywy)
Zmiana ról w rodzinie
Interwencje komunikacyjne
Praca z granicami systemu
Humor i wyolbrzymienie przekonań klienta
Ironia i absurd jako narzędzie zmiany
Życzliwa konfrontacja
Wzmacnianie zasobów poprzez kontrast
Mindfulness (uważność)
ACT – akceptacja i zaangażowanie
Terapia schematów
Terapia narracyjna (praca z historią życia)
Terapia ruchem i tańcem
Psychodrama
Psychoterapeuta to osoba, która pomaga poradzić sobie z trudnościami natury psychologicznej mającymi odzwierciedlenie w trudnościach życiowych, zawodowych i zdrowotnych.
Niekoniecznie jest to psycholog. Psychoterapeuta to osoba, która po studiach magisterskich przez kolejne lata szkoli się w zawodzie psychoterapeuty poprzez udział w minimum 4-letnim szkoleniu, w wybranej szkole psychoterapeutycznej, przechodzi własną psychoterapię i stale rozwija się konsultując swoją pracę w superwizji. Tylko w ten sposób uzyskuje się kwalifikacje i niezbędną wiedzą do prowadzenia psychoterapii.
jakie posiada kwalifikacje (certyfikaty, rekomendacje, szkolenia)?
w jakiej szkole psychoterapii się kształcił?
jakie studia ukończył?
czy przeszedł własną psychoterapię?
do jakich organizacji zawodowych należy?
jak długo prowadzi psychoterapię?
czy jest pod stałą superwizją?
O psychoterapii mówimy po odbyciu od 1 do 10 konsultacji i zawarciu kontraktu terapeutycznego. Nie ma stałej, z góry określonej liczby spotkań. Jest to zależne od problemu, z jakim zgłasza się pacjent, jego osobowości i motywacji do pracy nad sobą.
Tak. Psychoterapeuta może odmówić terapii w m.in. w sytuacji:
jeżeli pacjent złamie zasady obowiązujące podczas psychoterapii,
jeżeli psychoterapeuta stwierdzi wskazanie do innego rodzaju leczenia (np. farmakologicznego),
jeżeli psychoterapeuta uzna, że nie jest w stanie pomóc pacjentowi (w takiej sytuacji, może polecić innego terapeutę),
jeżeli w ocenie psychoterapeuty istnieją inne ważne powody, w jego ocenie wykluczające możliwość prowadzenia psychoterapii z daną osobą (w takiej sytuacji, może polecić innego terapeutę).
Najczęściej psychoterapię stosuje się, kiedy:
zdiagnozowane są:
zaburzenia lękowe np.: fobie, ataki paniki, zaburzenia obsesyjno-kompulsywne,
zaburzenia nastroju np.: depresja,
zaburzenia odżywiania,
choroby psychosomatyczne np: bóle, zawroty głowy, zdrętwienia, duszności, nadciśnienie, obniżona odporność itp.,
choroby autoimmunologiczne i inne,
problemy ze snem (bezsenność lub nadmierna senność)
inne
osoby doświadczają trudności związanych z realizacją swojego życia, np.:
trudności z nawiązywaniem i utrzymywaniem bliskich relacji z innymi ludźmi,
cierpią z powodu poczucia niskiej wartości czy braku sensu życia,
doświadczają kryzysów związanych np. z chorobą, ze stratą bliskiej osoby czy rozwodem, utratą pracy, doświadczeniem traumy, wypadku,
dążą do poprawy jakości swojego życia, poprzez rozwój swojej osobowości, przezwyciężanie swoich ograniczeń i zahamowań, zmianę postaw czy sposobów reagowania,
trudności w relacjach z innymi ludźmi, kłopoty w związkach,
trudności z agresją i złością,
problemy z podejmowaniem decyzji, brak pewności siebie,
brak akceptacji swojego wyglądu, zaniżona samoocena,
problemy rodzinne,
rozwiązywanie problemów partnerskich (np. problemy w porozumiewaniu się, konflikty, zdrada, choroba w rodzinie, problemy seksualne),
trudności w związku z wejściem w nowy etap życia np.: problemy z zajściem w ciążę, urodzenie dziecka, adopcja, problemy z nastoletnimi dziećmi, opuszczenie rodziny przez dzieci, ciąża, poród i lęki z tym związane,
problemy dotyczące życia zawodowego (wypalenie zawodowe, utrata pracy, mobbing, trudności w znalezieniu pracy),
trudności w radzeniu sobie w sytuacjach stresowych,
chęć rozwoju osobistego, nabycia kluczowych kompetencji,
inne problemy ważne dla klienta.